वेस्ट बैंकमा इजरायली बस्ती विस्तार योजनाको पाँच देशद्वारा निन्दा
लन्डन- इजरायलले कब्जा गरिएको वेस्ट बैंकको रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण क्षेत्रमा करिब १ हजार २०० नयाँ बस्तीका घर निर्माणका लागि बोलपत्र आह्वान गर्ने तयारी गरेपछि बेलायत, फ्रान्स, जर्मनी, इटाली र क्यानडाले योजनाको कडा विरोध गरेका छन् ।
पाँच देशले बिहीबार जारी गरेको संयुक्त वक्तव्यमा इजरायलको निर्णयलाई ‘अस्वीकार्य’ भन्दै योजना तत्काल फिर्ता लिन आग्रह गरेका छन् ।
‘वेस्ट बैंकमा बसोबास गर्ने बस्ती विस्तारसम्बन्धी योजनाले हामीलाई शान्तिबाट अझ टाढा लैजान्छ र इजरायलको अन्तर्राष्ट्रिय छविलाई थप कमजोर बनाउँछ,’ वक्तव्यमा भनिएको छ ।
पाँच देशले विशेषगरी वेस्ट बैंकको पूर्वी जेरुसेलम नजिक रहेको ‘ई–१’ क्षेत्रमा बस्ती विस्तार गर्ने योजनाप्रति चिन्ता व्यक्त गरेका छन् । उक्त क्षेत्रमा लामो समयदेखि इजरायलले बस्ती निर्माणको योजना अघि बढाउन खोज्दै आएको भए पनि अन्तर्राष्ट्रिय दबाबका कारण दशकौँसम्म रोकिएको थियो ।
अन्तर्राष्ट्रिय समुदाय र प्यालेस्टिनी पक्षले ई–१ क्षेत्रमा बस्ती विस्तार भए वेस्ट बैंकको उत्तरी र दक्षिणी भागलाई प्रभावकारी रूपमा छुट्याउने र पूर्वी जेरुसेलमलाई अलग पार्ने भन्दै विरोध गर्दै आएका छन् । यसले प्यालेस्टिनी राज्य निर्माणमा आधारित दुई–राज्य समाधानको सम्भावनामा गम्भीर असर पार्ने उनीहरूको तर्क छ ।
संयुक्त वक्तव्यमा वेस्ट बैंकमा अहिले ‘गम्भीर अस्थिरता’ रहेको र प्यालेस्टिनी नागरिकमाथि बस्तीका बासिन्दाबाट हुने हिंसा अकल्पनिय स्तरमा पुगेको उल्लेख गरिएको छ । साथै प्यालेस्टिनी अर्थतन्त्रमा गम्भीर प्रतिबन्ध र कठिनाइ रहेको अवस्थामा नयाँ बस्ती विस्तारको निर्णय अझ चिन्ताजनक भएको पाँच देशले बताएका छन् ।
संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिवले पनि ई–१ परियोजनाले निरन्तर र भौगोलिक रूपमा जोडिएको प्यालेस्टिनी राज्यको अस्तित्वमै ‘अस्तित्वगत खतरा’ उत्पन्न गर्ने चेतावनी दिएका छन् । बेल्जियमका विदेशमन्त्रीले पनि यस्तै धारणा व्यक्त गरेका छन् ।
यसअघि बेलायतका विदेशमन्त्री एड मिलिब्यान्डले बिहीबार इजरायलको योजनाको आलोचना गरेका थिए । तर उनको आलोचनालाई इजरायलका विदेशमन्त्रीले कडा रूपमा अस्वीकार गरेका थिए ।
१,२३४ आवासीय एकाइका लागि बोलपत्र
इजरायली आवास मन्त्रालयले बुधबार ई–१ क्षेत्रमा निर्माण गरिने ३ हजार ४०१ आवासीय एकाइमध्ये १ हजार २३४ एकाइका लागि बोलपत्र आह्वान गरेको छ । यी आवासीय एकाइ निर्माणको योजना इजरायली सरकारले गत वर्ष अगस्टमा स्वीकृत गरेको थियो ।
करिब १२ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको यो परियोजना पूर्वी जेरुसेलम र इजरायली बस्ती माले अदुमिमबीच अवस्थित छ । यस क्षेत्रमा बसोबास गर्ने बेदुइन प्यालेस्टिनीहरू तथा इजरायली शान्ति अभियानमा संलग्न समूहहरूले योजनाविरुद्ध अदालतमा चुनौती दिएका भए पनि सरकारले बोलपत्र प्रक्रिया अघि बढाएको हो ।
बोलपत्र बुझाउने अन्तिम मिति अक्टोबर १९ तोकिएको छ । यो मिति अक्टोबर २७ मा हुने इजरायलको आमनिर्वाचनभन्दा केही दिनअघि पर्छ । आलोचकहरूका अनुसार निर्वाचनअघि बोलपत्र प्रक्रिया अघि बढेमा भविष्यमा बन्ने सरकारले ती योजना उल्टाउन थप कठिन हुनेछ ।
इजरायलका अतिवादी तथा बस्ती समर्थक अर्थमन्त्री बेजालेल स्मोत्रिचले यसअघि ई–१ परियोजनाको घोषणा गर्दा प्यालेस्टिनी राज्यको विचार नै ‘मेटिँदै गएको’ बताएका थिए ।
वेस्ट बैंकमा ७ लाख इजरायली
इजरायलले सन् १९६७ को मध्यपूर्व युद्धका क्रममा वेस्ट बैंक र पूर्वी जेरुसेलम कब्जा गरेपछि त्यहाँ करिब १६० वटा बस्ती निर्माण गरेको छ । ती बस्तीमा करिब ७ लाख इजरायली यहुदी बसोबास गरिरहेका छन् । उनीहरूसँगै वेस्ट बैंकमा करिब ३३ लाख प्यालेस्टिनी बसोबास गर्छन् ।
प्यालेस्टिनीहरूले वेस्ट बैंक, पूर्वी जेरुसेलम र गाजालाई भविष्यमा स्थापना हुने स्वतन्त्र राज्यको भूभागका रूपमा दाबी गर्दै आएका छन् ।
अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको कडा विरोधका बाबजुद इजरायलका विभिन्न सरकारले वर्षौँदेखि वेस्ट बैंकमा बस्ती विस्तारलाई निरन्तरता दिएका छन् । प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहु सन् २०२२ को अन्त्यमा दक्षिणपन्थी तथा बस्ती समर्थक गठबन्धनको नेतृत्व गर्दै पुनः सत्तामा आएपछि बस्ती विस्तारको गति झनै तीव्र भएको छ ।
वेस्ट बैंकमा बस्ती विस्तार सन् २०२३ अक्टोबर ७ मा हमासले इजरायलमाथि गरेको आक्रमणपछि सुरु भएको गाजा युद्धसँगै थप तीव्र बनेको बताइन्छ ।
ई–१ परियोजनाका विरोधीहरूले भने यो योजना कार्यान्वयन भएमा वेस्ट बैंकको उत्तर र दक्षिणबीचको भौगोलिक सम्पर्क टुट्ने र रामल्लाह, पूर्वी जेरुसेलम तथा बेथलेहेमलाई जोड्ने निरन्तर प्यालेस्टिनी सहरी क्षेत्र विकास गर्न असम्भव हुने चेतावनी दिएका छन् ।
अन्तर्राष्ट्रिय कानुनअनुसार कब्जा गरिएको क्षेत्रमा इजरायली बस्ती निर्माण अवैध रहेको भन्दै बेलायत, फ्रान्स, जर्मनी, इटाली र क्यानडासहितका देशले इजरायललाई आफ्नो बस्ती विस्तार नीति रोक्न लगातार आग्रह गर्दै आएका छन् ।
